30- Ey Muhammed, mümin erkeklere söyle, gözlerini haramdan sa­kınsınlar, edep yerlerini korusunlar. Böyle davranmak onlar için daha te­miz ve daha hayırlıdır. Şüphesiz ki Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.

 

Allah Teala bu âyet-i kerimede, mümin erkeklerin, gözlerini haramdan sakınmalarını ve avret mahallerini zinadan ve başkalarının görmesinden koru­malarını emretmektedir.

Mümin kimse kendisine haram kılınan birşeye bakamaz. Şayet iradesi dı­şında haram olan birşeyi görürse derhal gözünü ondan çevirmekle mükelleftir.

Bu hususta Resulullah (s.a.v.)den şu Hadis-i Şerifler rivayet edilmekte­dir: "Cerirb.Abdullahel-Bücelî diyor ki:

 

"Ben, Resulullah (s.a.v.)den, anî bakışların (Gözün, istemeden görmesi­nin) hükmünü sordum, O bana, gözümü çevirmemi emretti. ^[1]

 

Peygamber efendimiz diğer bir Hadis-i Şerifinde Hz. Ali'ye şöyle buyur­muştur:

"Ey Ali, birinci bakışına ikinci bakışını ekleme. Zira senin birinci defa bakmaya hakkın vardır. Bunun dışında bakmaya hakkın yoktur. ^[2]

Ebu Said el-Hudrî diyor ki:

 

"Bir gün Resulullah şöyle buyurdu: "Sakın yollar üzerine oturmayın." Bunun üzerine orada bulunanlar: "Başka çaremiz yok. Yollar bizim toplantı yer­lerimiz. Oralarda oturup konuşuyoruz." dediler. Resulullah da şu cevabı verdi: "Eğer mutlaka oturacaksanız yolun hakkını verin." Onlar: "Yolun hakkı nedir?" diye sorunca Resulullah: "Gözü kapamak, eziyet etmemek, selam almak, iyiliği emretmek ve kötülüğe mani olmaktır." buyurdu. ^[3]

Taberi, bu âyet-i kerimede zikredilen "Edep yerlerini korusunlar" ifade­sinden maksadın, edep yerlerini insanların bakışlarından korumaları olduğunu söylemiş ve buna dair görüşleri zikretmiştir. ^[4][46]

 

31- Ey Muhammed, mümin kadınlara söyle, gözlerini (Haramdan) sakınsınlar. Edep yerlerini korusunlar. Görünmesi zaruri olanlar hariç, zinetlerîni göstermesinler. Başörtülerini, yakalarının zerine doğru örtsünler. Zinetlerini kendi kocalarından veya babalarından veya kocalarının babala­rından veya kendi oğullarından veya kocalarının oğularından veya kendi kardeşlerinden veya kardeşlerinin oğullarından veya ki/kardeşlerinin oğul­larından veya kadınlarından veya sahip oldukları cariyelerden veya cinsî iktian olmayan hizmetçilerden veya kadınların mahrem yerlerini henüz anlayacak çağda olmayan çocuklardan başkasına göstermesinler. Gizledik­leri süslerini başkalarına bildirmek için ayaklarını da vurmasınlar. Ey mü'minler, hepiniz Allah'a tevbe edin ki kurtuluşa eresiniz.

 

Âyet-i kerimede mümin kadınların, gözlerini haramdan sakınmaları emredilmektedir. Müfessirlerin çoğu bu âyet-i kerimeye bakarak, kadınların, mahremleri olmayan erkeklere bakmalarının caiz olmadığını söylemişler ve ka­dınların bakışlarının şehvetle olup olmamasının fark etmediğini ifade etmişler­dir. Bu âlimler, görüşlerine delil olarak şu Hadis-i Şerifi zikretmişlerdir.

 

Peygamberimizin hanımı Ümmü Seleme diyor ki:

"Ben ve Meymune, Resulullah'ın yanındaydık. Bizlere örtünmemiz emre­dildikten sonra Abdullah İbn-i Ümm-i Mektum bize geldi. Resulullah bize: "Onun yanında örtünün." buyurdu., Biz: "Ey Allah'ın Resulü, bu kişi âmâ değil mi? O bizi ne görüyor ne de tanıyor." dedik. Resulullah: "Sizler de âmâ mısınız? Siz onu görmüyor musunuz?" buyurdu. ^[5]

Diğer bir kısım âlimler ise, kadınların, kendilerine mahrem olmayan kişi­lere şehvet gözüyle olmadıkça bakabileceklerini söylemişlerdir. Bunlar da gö­rüşlerine delil olarak şu Hadis-i Şerifi zikretmişlerdir.

 

Hz. Aişe (r.anh.) diyor ki:

"Bir bayram günü Habeşliler, ellerinde kalkan ve mızraklarıyla oynuyor­lardı. Ya ben, Resulullah'tan onlara bakmama izin vermesini istedim. Veya Resulullah bana: "Onlara bakmak ister misin?" dedi. Ben de: "Evet." dedim. Resulullah beni arkasına durdurdu. Yüzüm yüzüne değiyordu, Resulullah onlara: "Devam edin Habeşliler." buyurdu. Ben bakmaktan usanınca Resulullah "Yeter mi?" dedi. Ben de: "Evet." dedim. Resulullah: "O halde içeri git." dedi. ^[6]

 

"Edep yerlerini korusunlar"

Saîd b.Cübeyr ve Mukatil diyorlar ki: "Bundan maksat, kadınların, edep yerlerini zinadan korumalarıdır. Katade ve Süfyan es-Sevrî ise, bundan maksa­tın, kadınların edep yerlerini haramdan korumalarıdır." demişlerdir. Ebul Aliye ve Taberi ise, bu ifadeden maksadın, kadınların edep yerlerini kapatacak elbise­ler giyerek onları mahrem olmayan erkeklerin bakışlarından korumak olduğunu söylemişlerdir.

 

Görülmesi zaruri olan yerler dışında, zinet yerlerini göstermesinler. Görülmesi zaruri olun yerlerden neyin kastedildiği hakkında çeşitli izah­lar yapılmıştır.

Abdullah b.Mes'ud, Hasan-ı Basrî, İbrahim en-Nehaî, îbn-i Şîrîn ve ben­zeri âlimler, buradaki "Görünmesi zaruri olan zinet yerlerinden maksadın, ka­dınların giydikleri dış elbiseler olduğunu söylemişlerdir.

 

Saîd b.Cübeyr, Abdullah b.Abbas ve benzeri âlimler ise burada zikredilen "Görünmesi zaruri olan yerler"den maksadın, sürmenin görüldüğü yüz, kına, yüzük ve bileziklerin görüldüğü eller olduğunu söylemişlerdir. Bu görüşü des­tekleyen Mürsel bir Hadis-i Şerifte şunlar zikredilmektedir:

 

Halid b.Düreyk diyor ki: "Aişe (r.anh)dan şunları söylediği rivayet edil­miştir.

"Birgün Ebubekir'in kızı Esma (kızkardeşim), üzerinde bulunan ince bir elbise ile Resulullah'ın yanına girdi. Resulullah (s.a.v.) ondan yüz çevirdi ve ona şöyle dedi: "Ey Esma, kadın, âdet görme çağına varınca, onun ancak şurası ve şurası görülebilir." "Resulullah böyle derken, yüzünü ve ellerini işaret [7]

Ebu Davud bu Hadisi rivayet ettikten sonra, Hadis'in mürsel olduğunu, Halid b.Düreyk'in, Hz. Aişe'yi görmediğini söylemiştir.

Başörtülerini yakalarının üzerine doğru örtsünler."

Hz. Aişe (r.anh.) diyor ki:

 

"Bu âyet-i Kerime inince, önce hicret eden kadınlar, peştemallarını dilerek başörtüsü edindiler. ^[8]Burada geçen "Yaka" ifadesinden maksat, boyun ve göğüslerdir.

Zinetlerini kendi kocalarından veya babalarından veya kendi oğullarından başkasına göstermesinler.

 

Âyet-i kerimede, kadınların zinetlerini, kocalarından ve mahremleri olan diğer kişilerden başkalarına göstermemeleri emrediliyor. Buradaki "Zinet'den maksat, küpe, halhal, kolye, vb. zinet eşyalarının takıldığı yerlerdir. Kadının bu­ralarını, mahremleri dışındaki insanlara göstermeleri haramdır.

Âyet-i kerimede, Müslüman kadının, zinet yerini kendi kadınlarına gösterebileceği ifade ediliyor. Burada geçen, "Kendi kadınlarına" ifadesinden mak­sat, Müslüman kadınlardır. Bu itibarla bir Müslüman kadının, Müslüman olma­yan kadınlara da zinet yerlerini göstermesi caiz değildir.

 

Hz. Ömer (r.a.) Ebu Ubeyde b.el-Cerrah'a mektup yazarak şöyle demiştir: "Bana gelen haberlere göre bazı Müslümanların kadınları, müşriklerin kadınla­rıyla bilikte hamamlara gidiyorlarmış. Bu senin bölgende oluyor. Allah'a ve âhiret gününe iman eden bir kadının avret mahallerine, kendi dininden olmayan bir kadının bakması haramdır.

Âyet-i kerimede, Müslüman kadınların, mahrem yerlerini, sahip oldukları kölelerden saklamak zorunda olmadıkları zikrediliyor. Taberi, buradaki "Köle­ler" ifadesinden maksadın, müşrik olan cariyeler olduğunu söylemiştir. Buna göre mümin kadınlar, mümin olmayan kadınlara avret yerlerini gösteremezler. Ancak, mümin olmayan cariyeler bu hükmün dışındadırlar.

 

Fakat müfessirlerin çoğunluğu, âyette zikredilen "Köleler" ifadesine, ca­riyeler yanında erkek kölelerin de dahil olduğunu ve mümin bir kadının erkek olsun kadın olsun kölelerine karşı örtünmek mecburiyetinde olmadığını söyle­mişlerdir.

Bu hususta Enes b.Mâlik, diyor ki:

 

"Resulullah, Fatıma'ya hediye ettiği bir köleyi getirdi. Fatıma'nın üzerin­de bir elbise bulunuyordu. Onunla başını örttüğünde ayaklarına yetişmiyordu, ayaklarını örttüğünde de başına yetişmiyordu. Resulullah (s.a.v.) Fatıma'nın bu haline görünce ona şöyle dedi: "Bunda senin için bir mahzur yoktur. Zira bura­da senin baban ve kölen vardir. ^[9]

 

Âyet-i kerimede, kadınların, zinet yerlerini, cinsî iktidarı olmayan hiz­metçilerden saklamak mecburiyetinde olmadıkları beyan edilmektedir. Burada söz konusu olan hizmetçilerin, kadınlara yaklaşma ihtiyacı hissetmemeleri ya da cinsel iktidarsızlıklarından veya geri zekâlılıklarından yahut da karnını doyur­maktan başka bir şey düşünmeyen tufeylilik vb. şeylerden olabileceği zikredil­mektedir.

Ancak, Resulullah (s.a.v.), Hunsa, yani, hem erkeklik hem de kadınlık or­ganı bulunan bir kimsenin, hanımlarının yanına girmesini yasaklamış ve: "Bu bir daha sizin yanınıza girmesin." buyurmuştur. ^[10]

 

Veya kadınların mahrem yerlerini henüz anlayacak çağda olmayan çocuklar.

Bu ifadeden maksat, erginlik çağına yaklaşmamış olan küçük çocuklar­dır. Zira bunlar, kadınların tavır ve hareketlerinden herhangi bir şey anlamazlar. Bu sebeple kadınların yanlarına girmelerinde bir mahzur yoktur. Fakat erginlik çağına yaklaşmış olan ve kadınlarla ilgili meseleleri anlamaya başlayan çocuk­lara, kadınların, zinet yerlerini göstermeleri caiz değildir.

 

Gizledikleri süslerini başkalarına bildirmek için ayaklarını da vur­masınlar.

Cahiliye döneminde kadınlar ayaklarına "Halhal" denen, halka şeklinde bilezikler ve boncuklar takarlar ve yürürken bunlarla ses çıkararak dikkatleri çekerlermiş. Allah Teala, mümin kadınların bu şekilde davranmalarını yasakla­mıştır.

 

Kadınların, evlerinin dışında başkalarına hissettirmeleri haram olan şey­lerden biri de, üzerlerine sürmüş olduktan kokulardır. Bu hususuta Peygamber efendimiz şöyle buyuruyor:

 

"Herhangi bir kadın koku sürünür sonra da kokusunu hissetsinler diye bir topluluğun yanından geçecek olursa o kadın zina etmiştir.[11]

 

Kaynak: Taberi - Nur Suresi Tefsirinden

 

  Tesettürün Önemi